Każdy z nas posiada zdolność do zbierania, selekcjonowania i segregowania
informacji pochodzących z naszego ciała i otaczającego świata. Dane te pozwalają
adekwatnie reagować na dochodzące do nas bodźce sensoryczne. Proces ten zachodzi
w pniu mózgu i jest automatyczny. Jeśli nie jest on w pełni dojrzały, funkcje
te przejmuje kora mózgowa, co powoduje brak automatyzacji w tym zakresie oraz
zakłócenia w takich obszarach jak uwaga, pamięć, uczenie się oraz reakcje emocjonalne.
Wzajemne oddziaływanie na siebie różnych zmysłów jest więc niezbędne do prawidłowej
interpretacji sytuacji i wykonania odpowiedniej reakcji. Ten proces celowej
organizacji zmysłów nosi nazwę INTEGRACJI SENSORYCZNEJ.
Zaburzenia integracji sensorycznej – jak je rozpoznać?
OBJAWY MOGĄCE STANOWIĆ WSKAZANIE DO PRZEPROWADZENIA BADANIA INTEGRACJI
SENSORYCZNEJ:
1.dziecko ma kłopoty z samodzielnym ubieraniem się, zwłaszcza zapinaniem guzików,
sznurowaniem butów;
2.ma problemy w samodzielnym myciu się, korzystaniu z toalety;
3.ma kłopoty z cięciem nożyczkami, rysowaniem po śladzie, kalkowaniem,
4.niewłaściwie czy wręcz dziwacznie trzyma różne przedmioty codziennego użytku
tj. nożyczki, sztućce czy przybory do pisania;
5.ma trudności w nauce czytania lub pisania,
6.często odwraca znaki graficzne /cyfry, litery/,
7.często myli stronę prawą i lewą,
8.jego ruchy są niezgrabne, wpada na kogoś lub na coś;
9.jest nadmiernie ruchliwe, nie może usiedzieć/ustać w jednym miejscu;
10.trudno się koncentruje, a łatwo się rozprasza;
11.występował/występuje opóźniony rozwój mowy,
12.ma trudności z utrzymaniem głowy w pozycji pionowej, podpiera ją ręką, kładzie
się na stoliku itp.,
13.ma obniżone napięcie mięśniowe lub wady postawy,
14.okazuje niepokój, gdy musi oderwać nogi od podłoża, np. wejść na wysokie
schody, na drabinkę, usiąść na wysokim stołku;
15.przejawia duży lęk przed upadkiem lub wysokością,
16.wchodząc po schodach / schodząc często trzyma się poręczy, niepewnie stawia
nogi,
17.wchodzi po schodach dostawiając nogi do siebie na każdym stopniu (wzorzec
niedojrzały u dziecka powyżej 3 lat),
18.nie lubi karuzeli, huśtawki - miewa potem mdłości lub nadmiernie poszukuje
takich zabaw;
19.cierpi na chorobę lokomocyjną,
20.źle toleruje czesanie, mycie głowy, podczas mycia zębów miewa odruch wymiotny.
21.jest nadwrażliwe na światło lub dźwięki,
22.unika dotykania różnych faktur, nie lubi zabaw plasteliną, malowania palcami;
23.nie lubi próbować nowych potraw,
24.w nowym miejscu dziecko czuje się zagubione, potrzebuje sporo czasu by zdobyć
orientację w otoczeniu;
25.często chodzi na palcach,
26.ma trudności z rzucaniem i łapaniem piłki,
27.dziecko sprawia wrażenie słabego, szybko się męczy,
28.długo i z mozołem uczy się nowych aktywności fizycznych tj.: jazda na rowerze
czy pływanie, a czasem mimo wysiłku nie udaje mu się ich opanować;
29.jest nadwrażliwe emocjonalnie, często się obraża;
30.nawet drobne urazy wywołują gwałtowną reakcję i długotrwałe narzekania,
31.unika zabaw grupowych, wycofuje się z kontaktów społecznych.
Jeżeli wśród wymienionych objawów, rozpoznajecie Państwo kilka cech charakterystycznych
dla swojego dziecka, należy sprawdzić, czy nie ma ono trudności w sferze integracji
sensorycznej. Pojedynczy objaw nie stanowi wskazania do diagnozy integracji
sensorycznej.
Jak wygląda diagnoza integracji sensorycznej?
Diagnoza procesów integracji sensorycznej odbywa się zwykle na 3 spotkaniach
i przebiega w kilku etapach:
1. Wywiad z rodzicami na temat przebiegu ciąży, porodu, kolejnych etapów rozwoju
dziecka, przebytych chorób;
2. Obserwacja spontanicznej i ukierunkowanej aktywności dziecka;
3. Próby kliniczne: dziecko wykonuje kilka prób, ćwiczeń określających m.in.
jego napięcie mięśniowe, koordynację ruchową, przetrwałe odruchy niemowlęce;
4. Testy kliniczne: dotyczą dzieci powyżej 4 roku życia. Badają m.in. takie
funkcje jak praksja (umiejętność planowania aktywności ruchowej), lokalizacja
bodźca dotykowego, czucie ciała;
5. Podsumowanie/omówienie z rodzicami diagnozy oraz programu terapii.
Rodzice otrzymują diagnozę na piśmie.
Zarówno diagnoza jak i terapia SI może być przeprowadzona wyłącznie przez wykwalifikowanych
terapeutów.
Na czym polega terapia ?
Terapia integracji sensorycznej ma na celu kompensowanie określonych diagnozą
deficytów i zaburzeń w integracji zmysłowej dziecka. Zajęcia integracji sensorycznej
w większości mają charakter aktywności ruchowej, która nakierowana jest na
stymulację zmysłów. Do terapii wykorzystywany jest specjalistyczny sprzęt stymulujący
system przedsionkowy, proprioceptywny, dotykowy, wzrokowy, węchowy oraz słuchowy
w specjalnie do tego przystosowanym pomieszczeniu. Postępy w terapii są monitorowane
poprzez okresowo wykonywane testy i bieżącą obserwację zmian zachowania dziecka.
Terapia zwykle trwa od 1 do 2 lat w zależności od stopnia nasilenia deficytów
i rodzaju zaburzeń oraz indywidualnej podatności dziecka na terapię.