Z dzieckiem 2 – letnim
gdy wymawia tylko pojedyncze dźwięki zamiast wyrazów, zwłaszcza jeśli w okresie
niemowlęcym dziecko nie gaworzyło lub gaworzenie było mało nasilone;
gdy wymawia dźwięki w taki sposób, że jego wypowiedź jest całkowicie niezrozumiała
dla osoby obcej;
nie rozumie słów do niego kierowanych, nie wykonuje prostych poleceń: daj,
weź, wrzuć, połóż;
nie wskazuje części ciała, podstawowych przedmiotów;
nie reaguje na dźwięki, na swoje imię, nie odwraca głowy na głośne dźwięki;
nie interesuje się otoczeniem, nie zwraca uwagi na rówieśników, nie bawi się
z nimi;
nie odszukuje przedmiotów identycznych.
Z dzieckiem 3 – letnim
- j.w. +
gdy zamiast głosek k, g wymawia t, d, np. kotek › totet, mąka › mąta, góra
› dóra, kogut › kodut lub todut;
gdy zamiast głosek f, w wymawia p, b, h, np. fotel › potel lub hotel, żyrafa
› żyrapa lub żyraha, wałek › bałek ;
zamiast głoski l wymawia j, np. lody › jody, lampa › jampa;
wsuwa język między zęby przy wymawianiu głosek t, d, n, l, ś, ź, ć, dź, lub
przy wymawianiu jakichkolwiek innych głosek;
nie buduje zdań;
zasób słownictwa jest bardzo ubogi, nie nazywa czynności, przedmiotów, przymiotników,
często pojawiają się błędy gramatyczne;
nie różnicuje dźwięków z otoczenia;
nie zadaje pytań, nie rozumie pytań do niego kierowanych typu: Kto? Gdzie?
Dlaczego?
nie układa historyjki obrazkowej (2, 3 elementy);
nie rozumie związków przyczynowo- skutkowych;
nie dąży do komunikacji, nie inicjuje kontaktu werbalnego;
powtarza po osobie dorosłej wyrazy lub całe zdania, często nie adekwatnie do
sytuacji;
źle reaguje na zmiany,
nie utrzymuje kontaktu wzrokowego z osobą mówiącą do niego.
Z dzieckiem 4 – letnim
- j.w. +
zamiast s, z, c, dz wymawia ś, ź, ć, dź, np. samochód › śamochód, zamek › źamek,
cukierek › ćukierek;
zamiast r wymawia j, np. rakieta › jakieta, krowa › kjowa, drabina › djabina
,
zamiast c, dz wymawia s, z, np. cebula › sebula, słońce › słońse, dzwonek ›
zwonek, pędzel › pęzel;
gdy ubezdźwięcznia głoski dźwięczne, np. zamiast b wymawia p, zamiast w wymawia
f itd., np. boli › poli, woda › fota, zegar › sekar, dzwoni › cfoni;
gdy wsuwa język między zęby przy wymawianiu głosek (tak jak u 3 – latka) +
s, z, c, dz;
posługuje się głównie rzeczownikami, nie potrafi opowiadać, samodzielnie nie
układa historyjki obrazkowej, nie wyciąga wniosków, nie potrafi nazwać stanów
emocjonalnych, nie potrafi powiązać ze sobą informacji;
buduje zdania niepoprawne pod względem gramatycznym,
nie dąży do interakcji z rówieśnikami,
nie potrafi nazwać podstawowych przeciwieństw, przymiotników;
nie rozumie przyimków.
Z dzieckiem 5/6 – letnim
- j.w. +
zamiast głosek sz, rz, cz, dż wymawia s, z, c, dz, np. szafa › safa, żaba ›
zaba, czołg › cołg, dżem › dzem,
zamiast r wymawia l lub ł, np. ryba › lyba lub łyba, torba › tolba lub tołba;
wsuwa język między zęby przy wymawianiu głosek (tak jak u 4 – latka) + sz,
rz, cz, dż;
przestawia sylaby w obrębie wyrazu lub skraca wyrazy,
gdy wypowiedzi nie są wielozdaniowe; dziecko nie uwzględnia kolejności wydarzeń
i związków przyczynowo – skutkowych;
pytane o znaczenie słów, nie potrafi wyjaśnić;
nie umie opisać przedmiotów i podać ich cech charakterystycznych oraz możliwości
zastosowania,
gdy utrzymują się nieprawidłowości gramatyczne.
Kształtowanie wymowy powinno być zakończone ostatecznie do 6 roku życia, chociaż
proces rozwoju języka trwa nadal. W dalszym ciągu dzieci uczą się nowych słów
i udoskonalają umiejętność precyzowania wypowiedzi słownych.
Jak wygląda diagnoza logopedyczna?
Diagnoza logopedyczna odbywa się zwykle na jednym lub dwóch spotkaniach i przebiega
w kilku etapach:
1. Wywiad z rodzicami na temat przebiegu ciąży, porodu, kolejnych etapów rozwoju
dziecka (ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju mowy), przebytych chorób.
2. Próby oceniające między innymi budowę i sprawność aparatu artykulacyjnego,
sposób połykania, sposób oddychania, słuch fonematyczny, kinestezję artykulacyjną,
artykulację poszczególnych głosek, rozumienie wypowiedzi oraz tworzenie wypowiedzi
słownych.
3. Podsumowanie/omówienie z rodzicami diagnozy oraz programu terapii.
Rodzice otrzymują diagnozę na piśmie.
Na czym polega terapia logopedyczna?
Po opracowaniu indywidualnego programu terapii uwzględniającego możliwości
dziecka rozpoczynamy systematyczną pracę nad usuwaniem wady wymowy, bądź
w przypadku opóźnionego rozwoju mowy nad rozwijaniem słownika biernego oraz
czynnego dziecka. Nasze zajęcia prowadzimy w formie zabawy, wykorzystując
do terapii najnowocześniejsze pomoce, gry dydaktyczne i programy komputerowe,
dzięki czemu zajęcia te są niezwykle interesujące dla dzieci, które chętnie
w nich uczestniczą. Dzięki różnorodnej stymulacji, której dziecko doświadcza
podczas zajęć terapia małego pacjenta przebiega znacznie intensywniej.
Jakiego rodzaju terapią zajmuje się neurologopeda?
Terapia mowy dzieci z autyzmem.
Autyzm wczesnodziecięcy to zespół zaburzeń rozwoju dziecka, manifestujących
się do trzydziestego miesiąca życia, związanych z wrodzonymi dysfunkcjami układu
nerwowego. Objawy, które składają się na obraz kliniczny tego zespołu dotyczą
przede wszystkim zaburzeń w sferze funkcjonowania społecznego. Osiowym objawem
autyzmu jest wycofanie się z kontaktów społecznych, co warunkuje powstawanie
kolejnych objawów zespołu.
Zachowania dziecka, które powinny wzbudzić niepokój rodziców?
izolacja, woli bawić się samo, nie zwraca uwagi na rówieśników;
przymus stałości otoczenia, zmiany powodują ataki agresji, histerię;
niezdolność do interakcji społecznych,
stereotypowe, powtarzające się czynności (machanie rękami, kołysanie, klaskanie,
trzepotanie, kręcenie przedmiotami);
zaburzenia mowy (echolalia, odwracanie zaimków- mówienie o sobie „Ty”, brak
fleksji, styl telegraficzny) lub całkowity brak mowy;
łatwość mechanicznego zapamiętywania,
brak gaworzenia, dziecko nie wykonuje świadomych gestów po pierwszym roku życia;
nie mówi ani jednego słowa w wieku 16 miesięcy,
nie składa słów w pary w wieku 2 lat, mowa rozwija się słabo lub wcale, używa
słów bez znaczenia, porozumiewa się gestami zamiast słów;
nie reaguje na imię,
traci zdolności językowe lub społeczne,
słaby kontakt wzrokowy,
nie potrafi się bawić zabawkami, brak spontaniczności lub pomysłowości w zabawach,
nie proponuje czynności, nie wymyśla zabaw;
nadmiernie porządkuje zabawki lub inne przedmioty,
jest przywiązane do jednej zabawki lub przedmiotu - talizman,
występują nieadekwatne reakcje emocjonalne, śmiech, płacz- bez powodu;
rzadko się uśmiecha,
czasem wydaje się upośledzone słuchowo lub ma wyostrzony zmysł słuchu, występuje
nadwrażliwość na dotyk lub brak reakcji na ból;
nie rozumie poleceń, nie wykonuje ich, nie rozumie emocji innych osób, nie
rozumie pojęć abstrakcyjnych;
Podczas terapii dziecka autystycznego oddziałuje się na wszystkie sfery jego
rozwoju. W terapii mowy wykorzystuje się różnorodne metody pracy, które głównie
opierają się na rozumieniu mowy oraz stymulowaniu rozwoju mowy czynnej.
Celem terapii jest:
wzmocnienie wokalizacji,
budowanie podstawy języka mówionego, nauka naśladowania reakcji słownych, dźwięków;
kształtowanie artykulacji,
redukowanie echolalii,
redukowanie monotonnej i mechanicznej mowy,
budowanie podstaw języka,
dostarczanie sposobów komunikacji,
polepszanie rozumienia otaczającego świata,
rozwijanie mowy spontanicznej,
nauka interakcji społecznych,
zwiększanie przystosowania społecznego,
nauka sposobów wchodzenia w interakcje,
budowanie akceptacji rówieśników.
Terapia mowy dzieci z alalią (niedokształceniem mowy pochodzenie korowego).
Alalia (niedokształcenie mowy pochodzenia korowego) to zaburzenia komunikacji
językowej pochodzenia korowego u dzieci.
Celem terapii jest:
dialog jako główny czynnik terapeutyczny,
usprawnianie aparatu artykulacyjnego, oddechowego i fonacyjnego;
ćwiczenia motoryki małej i dużej,
ćwiczenia słuchu fonematycznego,
ćwiczenia kinestezji artykulacyjnej,
ćwiczenia kształtujące orientację w przestrzeni,
ćwiczenie w odpowiednim zakresie,
stabilizacja wymówień (mowa kontekstowa, schemat prostego zdania, formy gramatyczne);
rozwijanie znaczeniowej funkcji mowy,
analiza i synteza sylabowa i wyrazowa,
pismo.
Terapia mowy dzieci z niepełnosprawnością intelektualną.
Niedokształcenie mowy towarzyszące upośledzeniu umysłowemu – upośledzenie umysłowe
wpływające na ograniczenie w wykształceniu się i funkcjonowaniu systemu struktur
językowych.
Stopień niedorozwoju mowy rośnie wprost proporcjonalnie do stopnia upośledzenia umysłowego. Oznacza to, że im głębszy jest deficyt intelektualny, tym większe upośledzenie myślenia abstrakcyjnego i opóźnienie rozwoju mowy. Niezależnie od stopnia upośledzenia umysłowego, dzieci nim obciążone opanowują ograniczony kod językowy.
Celem terapii jest:
kształtowanie komunikacji językowej lub komunikacji alternatywnej (Bliss, Piktogramy,
PCS’y, Makaton) u dzieci z niepełnosprawnością intelektualną.
Terapia uwzględnia całościowy rozwój dziecka. Obejmuje wszystkie zaburzone
funkcje, a w szczególności te, które mają bezpośredni lub pośredni związek
z mową czyli:
spostrzeganie,
różnicowanie i kojarzenie wzorców słuchowych, wzrokowych, kinestetycznych;
uwrażliwianie na rytm, muzykę;
koordynacja wzrokowo - ruchowa
koordynacja układów: oddechowego, fonacyjnego i artykulacyjnego.
Terapia mowy osób jąkających się.
Jąkanie to zaburzenie tempa, rytmu i płynności mowy. Charakteryzuje się rozpadem
koordynacji w zakresie funkcji układu oddechowego, artykulacyjnego i fonacyjnego.
Cel terapii:
Zwiększenie płynności mówienia poprzez:
wytworzenie i utrwalenie prawidłowego toru oddechowego,
zmianę nastawienia wiązadeł głosowych,
zniesienie silnego zwarcia zębowego,
zwolnienie tempa mowy,
rytmizację,
frazowanie, sylabizowanie;
relaksację,
socjoterapię,
Terapia mowy osób z afazją.
Afazja to zaburzenie mechanizmów programujących czynności mowy (częściowe lub
całkowite), spowodowane organicznymi uszkodzeniami odpowiednich struktur
mózgowych u człowieka, który wcześniej te czynności opanował.
Czynniki powodujące afatyczne zaburzenia mowy to:
udary mózgu,
urazy czaszki,
gózy mózgu,
choroby zwyrodnieniowe mózgu- np. choroba Alzheimera.
Terapia afazji uzależniona jest od charakteru zaburzeń mowy, możliwości
fizycznych i umysłowych pacjenta, czasu podjęcia pracy w stosunku do czasu
wystąpienia afazji, wykształcenia pacjenta, jego zainteresowań oraz wieku.
Celem terapii jest przede wszystkim poprawa komunikacji z otoczeniem poprzez:
rozhamowanie chorego,
odbudowa rozumienia znaczenia nazw poprzez rysowanie, gest, nazywanie, wykonywanie
poleceń,
odbudowa czytania i pisania,
odbudowa rozumienia cyfr,
odbudowa wypowiedzi,
ćwiczenia wyrazistości artykulacyjnej,
umiejętność porozumiewania się z otoczeniem,
Terapia mowy osób z dyzartrią.
Dyzartria - zespół zaburzeń oddechowo – fonacyjno - artykulacyjnych, spowodowany
uszkodzeniem dróg nerwowych i jąder podkorowych lub móżdżku. W efekcie niepełne,
zniekształcone artykulacje określonych dźwięków.
Cel terapii:
pomoc pacjentowi w rozwinięciu umiejętności wyraźnego mówienia,
modyfikacja napięcia, siły i struktury mięśni aparatu mowy,
modyfikacja postawy ciała i połykania,
modyfikacja oddychania,
modyfikacja fonacji,
modyfikacja rezonansu,
modyfikacja pracy mięśni twarzy i ruchów diadohokinetycznych,
modyfikacja artykulacji,
modyfikacja prozodii,
rozszerzenie kompetencji komunikacyjnych.